Thế giới lập trình vừa trải qua một tuần đầy sóng gió sau khi Microsoft âm thầm đẩy một thay đổi gây tranh cãi vào Visual Studio Code (VS Code). Pull Request (PR) số #310226, với tiêu đề ngắn gọn "Enabling ai co author by default", đã chính thức biến GitHub Copilot thành một "đồng tác giả" mặc định trong lịch sử Git của hàng triệu nhà phát triển.
Một Pull Request "đi tắt đón đầu" và sự phớt lờ cảnh báo
Sự việc bắt đầu khi Courtney Webster, một Quản lý Sản phẩm tại Microsoft, thực hiện thay đổi giá trị mặc định của cài đặt git.addAICoAuthor từ "off" thành "all". Mục đích rất rõ ràng: tự động thêm dòng Co-authored-by: GitHub Copilot <noreply@github.com> vào phần cuối của mỗi commit message nếu có sự can thiệp của AI.
Tuy nhiên, điều đáng nói là quá trình phê duyệt PR này diễn ra một cách cẩu thả một cách khó tin. Hệ thống đánh giá tự động bằng AI (Copilot AI) đã đưa ra cảnh báo về sự thiếu đồng nhất trong mã nguồn, nhưng dường như nó đã bị bỏ qua để ưu tiên cho việc triển khai nhanh chóng.
"The configuration schema default was changed to 'all', but the runtime fallback in extensions/git/src/repository.ts still calls config.get('addAICoAuthor', 'off'). This is now out of sync and can lead to unexpected behavior... Update the runtime fallback to match the schema default."
— Copilot AI, trích dẫn từ PR #310226.
Bất chấp những cảnh báo về lỗi logic ngay trong chính hệ thống của mình, PR vẫn được merge chỉ sau chưa đầy 24 giờ. Hệ quả là ngay cả khi người dùng đã tắt hoàn toàn các tính năng AI thông qua cài đặt chat.disableAIFeatures, dòng chữ "Co-authored-by" vẫn ngang nhiên xuất hiện trong Git log của họ.
Ma trận pháp lý và "cái bẫy" bản quyền
Phản ứng của cộng đồng không chỉ dừng lại ở sự khó chịu về mặt thẩm mỹ. Vấn đề thực sự nằm ở tính pháp lý của việc tác quyền. Chỉ mới tháng 3 năm 2026, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã giữ nguyên phán quyết trong vụ Thaler v. Perlmutter, khẳng định rằng các thực thể không phải con người không thể nắm giữ bản quyền.
Việc tự động gán GitHub Copilot làm "đồng tác giả" vô hình trung tạo ra một "bãi mìn" pháp lý cho các dự án mã nguồn mở và các công ty công nghệ lớn. Nếu một đoạn mã được ghi nhận là có sự tham gia của AI, liệu nó có còn được bảo hộ bản quyền?
"Does that make the code uncopyrightable? Non-human authorship? ... I’m asking myself whether adding 'Co-authored-by: Copilot' means the code is not protected by the GPL, or even allows Microsoft to own your code."
— Animats & pelasaco, thảo luận trên GitHub.
Đối với các dự án như nhân Linux, vốn yêu cầu sự minh bạch tuyệt đối thông qua Developer Certificate of Origin (DCO), việc "falsifying" (làm giả) thông tin tác giả để phục vụ mục đích marketing là một hành vi không thể chấp nhận được.
"Sent from my AI" – Khi chỉ số tăng trưởng đè bẹp sự tôn trọng
Nhiều lập trình viên tin rằng đây là một nỗ lực "growth hacking" (hack tăng trưởng) tuyệt vọng của Microsoft nhằm bơm thổi các con số thống kê về mức độ sử dụng AI để báo cáo với các cổ đông. Tương tự như dòng chữ "Sent from my iPhone" từng làm mưa làm gió một thời, Microsoft đang muốn biến mọi commit của lập trình viên thành một bảng quảng cáo miễn phí cho Copilot.
"This feels like the modern version of 'Sent from my iPhone' but much more invasive. Git commits are legal and technical records. Falsifying who authored a piece of code just to pump up AI usage stats is a huge breach of trust."
— yankohr, người dùng VS Code chia sẻ.
Sự phản đối dữ dội đã buộc Microsoft phải lùi bước. Trong PR tiếp theo (#312880), họ đã phải điều chỉnh lại giá trị mặc định thành chatAndAgent, thay vì "tất cả mọi nơi" như trước đó. Tuy nhiên, niềm tin đã bị sứt mẻ. Thuật ngữ "enshittification" (sự xuống cấp của các nền tảng số) một lần nữa được xướng lên khi nói về hướng đi hiện tại của Microsoft.
Bài học về sự tin cậy và sự trỗi dậy của những lựa chọn thay thế
Trước sự "xâm lăng" của các tính năng AI không mong muốn, một làn sóng dịch chuyển sang các trình soạn thảo mã nguồn khác đang diễn ra. Zed, một trình soạn thảo được viết bằng Rust với hiệu suất cực cao, hay VSCodium — phiên bản mã nguồn mở hoàn toàn của VS Code không có telemetry và các "đặc sản" của Microsoft — đang trở thành hầm trú ẩn cho những ai ưu tiên quyền riêng tư và sự toàn vẹn của mã nguồn.
"To everyone who bought the 'developer-friendly' Microsoft of VSCode fame from a few years ago: this is what they forever did, and forever will do... If you fell for this once again, there's nobody else to blame but yourself."
— artyom, một ý kiến gay gắt trên diễn đàn công nghệ.
Dù Microsoft đã lên tiếng xin lỗi về "sự cố kỹ thuật" này và hứa sẽ khắc phục trong phiên bản 1.119, nhưng sự việc đã để lại một bài học đắt giá: Trong kỷ nguyên AI, ranh giới giữa sự hỗ trợ và sự can thiệp thô bạo vào quyền làm chủ của con người là vô cùng mong manh.
Nếu bạn muốn loại bỏ hoàn toàn "dấu vết" này, hãy kiểm tra ngay cài đặt git.addAICoAuthor trong VS Code của mình và chuyển nó về giá trị off. Đừng để lịch sử Git của bạn trở thành công cụ làm đẹp báo cáo tài chính cho bất kỳ gã khổng lồ công nghệ nào.