GNOME đã chính thức thay đổi mặc định của tính năng primary selection (hay còn gọi là middle-click paste). Tính năng từng là biểu tượng của desktop Linux nay bị tắt mặc định, khiến cộng đồng xôn xao.
Primary Selection là gì?
Primary selection là cơ chế của X11: chỉ cần bôi đen văn bản, nội dung đó tự động nằm trong bộ đệm riêng và có thể dán ngay lập tức bằng nút chuột giữa, mà không ảnh hưởng đến clipboard thông thường (Ctrl+C/V).
Đây là tính năng được hàng triệu lập trình viên, sysadmin và power user yêu thích nhờ tốc độ cực cao khi làm việc với terminal, log hay code.
Lý do GNOME thay đổi mặc định
Merge request chính thức của GNOME nêu rõ:
“Đây là một X11ism, ban đầu là xsetting vốn thường dẫn đến hành vi không mong muốn khi người dùng nhấn nút chuột giữa. Nó thường được dùng cho các hành động khác hoặc bị nhấn nhầm, và việc dump toàn bộ clipboard mà không có bất kỳ dấu hiệu nào là thảm họa.”
(Dịch từ merge request trên GitLab GNOME)
Jordan Petridis, developer GNOME, lập luận rằng tính năng này gây ra paste nhầm, đặc biệt nguy hiểm khi dán nhầm mật khẩu hoặc dữ liệu nhạy cảm.
Phoronix đưa tin: “Cả GNOME và Mozilla Firefox đều đang xem xét tắt middle-click paste mặc định.” Phoronix, 5 tháng 1 năm 2026.
Phe ủng hộ thay đổi: Hiện đại hóa UX là cần thiết
- Tính năng không discoverable với người dùng mới từ Windows/Mac.
- Dễ gây paste nhầm, dẫn đến rủi ro bảo mật.
- Trên Wayland, primary selection không phải là protocol cốt lõi, GNOME muốn hướng tới trải nghiệm nhất quán hơn.
- Tính năng vẫn tồn tại, chỉ thay đổi mặc định từ
truesangfalse.
Thay đổi đã được merge vào gsettings-desktop-schemas vào đầu tháng 1/2026.
Phe phản đối: Đừng phá hủy workflow của power user
Nhiều người dùng lâu năm phản ứng mạnh mẽ trên Discourse GNOME và Reddit. Họ cho rằng:
- Middle-click paste là một trong những điểm mạnh nhất của Linux so với các hệ điều hành khác.
- Bắt buộc phải chạy lệnh
gsettingshoặc cài GNOME Tweaks để bật lại khiến trải nghiệm kém thân thiện với người dùng nâng cao. - GNOME lại một lần nữa ưu tiên “người dùng bình thường” trong khi làm khó những người dùng thực sự phụ thuộc vào tính năng này.
Một số ý kiến cho rằng nên giữ mặc định cũ và cung cấp toggle dễ tiếp cận hơn trong Settings thay vì đẩy ra Tweaks.
Cách bật lại trên Ubuntu/GNOME
gsettings set org.gnome.desktop.interface gtk-enable-primary-paste trueHoặc cài GNOME Tweaks và bật Middle Click Paste trong phần Keyboard & Mouse.
Kết luận
GNOME đang kiên định với triết lý “làm sạch di sản X11” để desktop Linux hiện đại và ít lỗi hơn. Đây là hướng đi logic nếu muốn cạnh tranh về trải nghiệm người dùng. Tuy nhiên, cách triển khai thay đổi mặc định mà không có thông báo rõ ràng hay toggle dễ tìm trong Settings đã gây ra làn sóng phản ứng mạnh từ cộng đồng lâu năm.
Linux mạnh nhờ tính linh hoạt. Primary selection không lỗi thời với một bộ phận người dùng chuyên nghiệp. Tắt mặc định là hợp lý, nhưng GNOME có lẽ nên cân nhắc cách giao tiếp và hỗ trợ người dùng tốt hơn.
Thay đổi này sẽ xuất hiện trên các bản Ubuntu mới khi cập nhật GNOME phiên bản mới.
Nguồn chính:
- Merge Request GNOME: https://gitlab.gnome.org/GNOME/gsettings-desktop-schemas/-/merge_requests/119
- Phoronix (5/1/2026)
- ItsFOSS, Discourse GNOME và các thảo luận cộng đồng liên quan.